De wijk van morgen, vandaag

Hoe maken we onze wijken leefbaarder, rechtvaardiger en toekomstbestendiger – en wat levert dat op? Het pleidooi Thuis in de Toekomst van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs biedt zes perspectieven op de wijk van morgen, van rechtvaardigheid en gezondheid tot schoonheid en klimaatbestendigheid.

In deze deelsessie vertalen we drie thema's naar de praktijk. Hoe kan woonbeleid Wmo-uitgaven verlagen? Hoe kan klimaatadaptatie onderhouds- en beheerkosten beperken? En hoe creëren we meer woonruimte zonder nieuwbouw?

Met actuele lokale opgaven als vertrekpunt verkennen we concrete kansen en handelingsperspectieven voor het woningbouw- en volkshuisvestingsbeleid van vandaag.

Landschap onder hoogspanning

De uitbreiding van het hoogspanningsnet gaat het Nederlandse landschap ingrijpend veranderen. Nieuwe verbindingen, hoogspanningsstations en masten zijn hard nodig voor de energietransitie. Maar hoe zorgen we dat ruimtelijke kwaliteit daarbij geen bijzaak wordt?

Het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs bracht hierover het advies Landschap onder hoogspanning uit. Na een korte toelichting gaan we met bestuurders en andere betrokkenen in gesprek. Wat hebben zij nodig om ruimtelijke kwaliteit goed mee te nemen? Welke inzichten uit het advies helpen daarbij, wat ontbreekt nog en welke opgaven verdienen meer aandacht?

Een interactieve sessie over de vraag hoe we ruimte maken voor het energienet én voor een aantrekkelijk landschap.

Het geheim van een goed aanbestedingsproces

Een goede aanbesteding voor architectuuropdrachten vraagt om een zorgvuldige balans. Gemeenten spelen hierin een centrale voorbeeldrol als opdrachtgever. Tegelijkertijd staan zij onder toenemende druk door de grote bouwopgave, de krimpende kennis bij ambtenaren en de wens om vergunningen, procedures en de bouw te versnellen.

Het formuleren van een heldere, proportionele en uitvoerbare uitvraag vereist specialistische expertise, vooral in de voorbereidende fase. Om aanbestedende diensten op weg te helpen, richtte de Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus (BNA) het onafhankelijke Gemeenteloket voor architectenselecties op. Hier krijg je binnen 24 uur antwoord op je vragen.

Tijdens deze sessie gaan we dieper in op architectenselecties met een efficiënt proces en een kwalitatieve output. Kom langs en ontdek het geheim van een goed aanbestedingsproces!

(Be)sturen op ruimtelijke kwaliteit met bewoners en ontwerpers

Goed besturen kijkt voorbij de waan van de dag. Niet elke gemeente heeft voldoende ontwerpers in dienst. Hoe zet je als bestuurder ontwerpend onderzoek in om toekomstscenario's te verbeelden? Hoe organiseer je als bestuurder draagvlak via een maatschappelijke dialoog?

In 2025 presenteerde gemeente Amsterdam Atelier2100, een studie naar mogelijke toekomsten voor de regio Amsterdam tot 2100. Het is ontwerpend onderzoek dat prikkelt, bevraagt, verkent en inspireert. Sinds maart 2026 reizen de panelen van Atelier 2100 langs Diemen, Hoofddorp, Hilversum, Zaandam en Almere. Het doel is om met bewoners, raadsleden, bestuurders, ontwerpers en maatschappelijke organisaties een gesprek te voeren over hoe zij de toekomst van hun gemeente binnen de regio zien. 

Met Flora Nycolaas (hoofdontwerper gemeente Amsterdam), Els Meines (Metropoolregio Amsterdam), Indira van 't Klooster (Arcam, CoLA) geven antwoord op vragen als: Hoe houd je als bestuurder van een kleinere gemeente naast een grote buur regie en initiatief op toekomstig ruimtelijk beleid? Welke rol kunnen architectuurcultuur, lokale architectuurinstellingen en maatschappelijke dialoog daarin vervullen?

Grip op de kwaliteit van de leefomgeving

In deze interactieve werksessie verkennen we de rol van de bestuurder bij het vroegtijdig agenderen van omgevingskwaliteit in beleid, ontwerp en uitvoering. Aan de hand van praktijkervaringen bespreken we hoe gemeenten de zorg voor omgevingskwaliteit integraal kunnen organiseren, hoe inwoners betrokken kunnen worden bij omgevingskwaliteit en hoe ontwerpers en kwaliteitsadviseurs strategische partners worden.

Federatie Ruimtelijke Kwaliteit en Team Ruimtelijke Kwaliteit Nederland bieden grip op versnelling, kwaliteit én toekomstbestendigheid bij ruimtelijke keuzes.

Beter benutten van bestaande buurten en gebouwen

Nederland kan zeker 1 miljoen woningen toevoegen binnen de bestaande voorraad. Dit kan via transformatie, woningdelen, woningsplitsen, optoppen, hospitaverhuur en het invullen van leegstand. Toch blijft deze enorme potentie grotendeels onbenut.

Veel regelgeving zit deze strategieën in de weg. Denk aan parkeernormen, de kostendelersnorm, trage vergunningverlening en een gebrek aan financiering voor particuliere eigenaren. Daarnaast richten financiële prikkels zich vooral op nieuwbouw, waardoor ze de bestaande stad links laten liggen.

Het beter benutten van de bestaande voorraad biedt juist grote maatschappelijke voordelen: CO₂-reductie, minder materiaalgebruik, meer sociale samenhang én een veel hogere bouwsnelheid. Om deze potentie te benutten, is een andere aanpak nodig.

Tijdens deze sessie van het Nationaal Renovatie Platform (NRP) doen Sanne van Manen (Platform Woonopgave) en Reimar Von Meding (KAW) praktische handreikingen voor aanpassingen in beleid en bouwpraktijk om de bestaande voorraad beter te benutten.